Problemy z S12 pod Radomiem? MI odpowiada na zarzuty

Posłanka Agnieszka Górska złożyła interpelację do ministra infrastruktury w sprawie problemów związanych z budową drogi ekspresowej S12 i kryteriów wyboru wariantu przebiegu S12 w okolicach węzła Radom Południe oraz na odcinku Przysucha – Wieniawa. Jak wskazała, w związku z realizacją inwestycji, do jej biura poselskiego wpłynęły liczne uwagi mieszkańców gminy Wieniawa. Dotyczą one zagrożeń, jakie inwestycja może stwarzać dla funkcjonowania lokalnych gospodarstw rolnych.

Obawy rolników w związku z S12

Jak informuje posłanka, wójt gminy Wieniawa oraz rolnicy z zagrożonych gospodarstw odbyli spotkania z łódzką dyrekcją GDDKiA oraz wykonawcą inwestycji, jednak nie otrzymują odpowiedzi na swoje pytania.

Głównymi problemami wskazywanymi przez rolników są natomiast: ryzyko utraty zbiornika wodnego niezbędnego do nawadniania sadów i utrzymania produkcji, podział gospodarstw i utrudniony dojazd do części działek i sadów, hałas i emisja spalin w trakcie budowy i eksploatacji drogi, mogące skutkować zanieczyszczeniem owoców i utratą certyfikatów jakości, a tym samym prawa wprowadzenia produktów do obrotu, potencjalne uszkodzenia istniejącej infrastruktury wodnej oraz systemów melioracyjno-nawadniających, ryzyko utraty ciągłości funkcjonowania gospodarstwa i konieczności zaniechania działalności oraz – w przypadku zastosowania rozwiązań kaskadowych nad uprawami – ryzyko przebicia wód podziemnych i utrata zasobów wodnych.

– Z informacji uzyskanych podczas konsultacji wynika również, że mimo wcześniejszego zgłaszania uwag do GDDKiA (w tym poprzez przekazanie dokumentacji do oddziału w Warszawie), część kluczowych argumentów mogła nie zostać uwzględniona w procesie decyzyjnym dotyczącym wyboru korytarza drogi. Ponadto mieszkańcy wskazują, że alternatywne warianty przebiegu S12, proponowane m.in. przez gminę, nie zostały dostatecznie wyjaśnione ani rzetelnie porównane z obecnie preferowanym rozwiązaniem – dodaje posłanka, zamieszczając listę pytań do ministra.

Wcześniej problemu nie było?

Na interpelację odpowiedział sekretarz stanu w resorcie – Stanisław Bukowiec, zaznaczając na wstępie, że zadanie znajduje się na zaawansowanym etapie procesu inwestycyjnego. W lipcu 2024 roku zawarto umowę z wykonawcą w systemie Projektuj i buduj, a w lipcu 2025 roku ten złożył wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, po której uzyskaniu – co jest prognozowane na kwiecień tego roku – przystąpi do prac budowlanych.

Bukowiec wskazał też, że przebieg drogi został ostatecznie określony wydaną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z 2021 roku. Decyzja ta posiada atrybut ostateczności.

– Jej pozyskanie poprzedzone było wieloletnim procesem przygotowawczym, w ramach którego wszystkie zainteresowane podmioty informowane były o etapie i zaawansowaniu prowadzonych działań oraz zapewniony został udział społeczeństwa w określaniu przebiegu drogi. Inwestor uzyskał wszystkie wymagane przepisami prawa decyzje i uzgodnienia, w tym wskazaną powyżej decyzję – uzupełnił.

Wiceminister odniósł się również do kwestii zabezpieczenia interesów lokalnych właścicieli gospodarstw sadowniczych, zaznaczając, iż przy projektowaniu dróg krajowych kluczowe znaczenie ma zapewnienie ciągłości lokalnego układu komunikacyjnego oraz dostępności do terenów przyległych, a w trakcie opracowywania dokumentacji w ramach procesu przygotowawczego – tak jak i w przypadku innych dróg – przeprowadzono działania informacyjne, by zidentyfikować lokalne potrzeby komunikacyjne i uwzględnić je w miarę możliwości technicznych, ekonomicznych i środowiskowych, a gmina Wieniawa na etapie tych prac nie zgłosiła uwag dotyczących obsługi komunikacyjnej gospodarstw sadowniczych.

– Zapewnienie ciągłości dostępu do wody i ochrony systemów melioracyjno-nawadniających zostały uwzględnione w opracowanej dokumentacji i zapisane w Programie Funkcjonalnie-Użytkowym. Wykonanie zapisów w tym zakresie leży w gestii wykonawcy robót, zgodnie z Wymaganiami Kontraktowymi i PFU. Kwestie zanieczyszczeń środowiska i przeciwdziałania im uregulowane są szczegółowo w wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dodatkowo należy wskazać, że kwestie związane z zachowaniem odpowiedniej siatki sieci drenarskiej i melioracyjnej w omawianym terenie stanowiły przedmiot dodatkowych analiz przeprowadzonych przez wykonawcę zadania w wyniku uwzględnienia uwag zgłaszanych przez właścicieli gospodarstw. Obecnie prowadzone są prace nad rozwiązaniami projektowymi, które mają wyeliminować ewentualne kolizje z istniejącą infrastrukturą jak np. kwestia relokacji zbiornika wodnego wykorzystywanego na potrzeby gospodarstw sadowniczych oraz przebudowy instalacji drenarskich, sieci wodociągowej i kanalizacji deszczowej – dodał Stanisław Bukowiec.

Prawo zapewnia ochronę

W odpowiedzi na kolejne obawy rolników związane z przejmowaniem nieruchomości na potrzeby realizacji zadania oraz uciążliwościami w trakcie realizacji inwestycji, przedstawiciel resortu przypomniał, że szczegóły przygotowania i realizacji inwestycji reguluje specustawa drogowa z 2003 roku oraz ustawa z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które stanowią podstawę prawną dla procedury wywłaszczeniowej oraz zasad ustalania i wypłaty należnych odszkodowań, realizowanych w ramach inwestycji.

– W kwestii zapewnienia funkcjonowania gospodarstw sadowniczych w trakcie realizacji robót budowlanych informuję, że zgodnie z wymaganiami kontraktowymi oraz PFU, wykonawca robót zobowiązany jest do zapewnienia niezakłóconego funkcjonowania terenów przyległych w trakcie realizacji inwestycji. Ponadto wykonawca ma obowiązek realizacji prac zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym przebudowę istniejących dróg w zakresie kolizji z drogą ekspresową oraz budowę dróg innych włączając w to zmianę przebiegu istniejących dróg w celu przywrócenia naruszonych połączeń drogowych lub zapewnienia dojazdu do nieruchomości – dodał sekretarz stanu, zapewniając, że w ramach prac projektowych przewidziano budowę przejazdów drogowych przecinających trasę S12, kontynuację istniejących ciągów drogowych i utworzenie nowych odcinków dróg publicznych w celu zapewnienia pełnej dostępności.

Dodatkowo Bukowiec zapewnił, że wpływ planowanego przedsięwzięcia na jakość powietrza został szczegółowo przeanalizowany w raporcie oddziaływania na środowisko, który stanowił podstawę oceny na etapie wydawania DŚU.

Również sam wybrany wariant wskazany do wniosku o DŚU był efektem wielokryterialnej analizy zatwierdzonej przez ZOPI i KOPI. Optymalnym wariantem okazał się wariant nr 2 – pomarańczowy – który został wskazany po opracowaniu pełnej dokumentacji STEŚ, a następnie zatwierdzony przez RDOŚ. Co prawda, w sprawie wniesiono odwołania i sprawa trafiła do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, ale ten ocenił, że analiza zaproponowana przez inwestora została sporządzona w sposób prawidłowy, ponieważ obejmuje aż 28 różnych kryteriów, istotnych z punktu widzenia realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, a także – co równie ważne – dokonuje porównania wariantów na sposób ilościowy, odwołując się do obiektywnych, mierzalnych parametrów i wskaźników.

– Ze względu na skalę oddziaływania inwestycji, obejmującą wiele gmin jednocześnie, skupianie się wyłącznie na jednej jednostce samorządowej jest nieuzasadnione. Proces wyboru wariantu ma charakter ekspercki i nie podlega procedurom plebiscytowym ani głosowaniom społecznym. W kontekście zgłaszanych zagrożeń i oddziaływania drogi na tereny przyległe należy wskazać, że materiały opracowane w toku procesu przygotowawczego i będące podstawą uzyskania decyzji DŚU zostały poddane wieloetapowej ocenie. Przed złożeniem wniosku o wydanie DŚU dokumentacja była analizowana podczas dwóch posiedzeń ZOPI oraz KOPI. W ramach procedury uzyskiwania DŚU, oceny dokonał RDOŚ w Warszawie we współpracy z jednostkami opiniującymi, tj. Państwowym Gospodarstwem Wodnym „Wody Polskie” oraz Państwowym Wojewódzkim Inspektoratem Sanitarnym w Warszawie – dodał.

Podsumowując wszystkie kwestie, Stanisław Bukowiec zapewnił raz jeszcze, że proces inwestycyjny związany z przygotowaniem i realizacją drogi ekspresowej S12 prowadzony jest w oparciu i na podstawie obowiązujących przepisów prawa, jak również z wykorzystaniem dobrych praktyk wypracowanych przez lata przez GDDKiA.